三字經全文
rén zhī chū xìng běn shàn xìng xiāng jìn xí xiāng yuǎn
人之初 ?性本善 ?性相近 ?習相遠
gǒu bú jiàoxìng nǎi qiānjiào zhī dàoguì yǐ zhuān
茍不教 ?性乃遷 ?教之道 ?貴以專
xī mèng mǔzé lín chǔzǐ bù xuéduàn jī zhù
昔孟母 ?擇鄰處 ?子不學 ?斷機杼
dòu yān shānyǒu yì fāngjiāo wǔ zǐmíng jù yáng
竇燕山 ?有義方 ?教五子 ?名俱揚
yǎng bú jiàofù zhī guòjiào bù yánshī zhī duò
養(yǎng)不教 ?父之過 ?教不嚴 ?師之惰
zǐ bù xuéfēi suǒ yíyòu bù xuélǎo hé wéi
子不學 ?非所宜 ?幼不學 ?老何為
yù bù zhuóbù chéng qìrén bù xuébù zhī yì
玉不琢 ?不成器 ?人不學 ?不知義
wéi rén zǐfāng shào shíqīn shī yǒuxí lǐ yí
為人子 ?方少時 ?親師友 ?習禮儀
xiāng jiǔ língnéng wēn xíxiào yú qīnsuǒ dāng zhí
香九齡 ?能溫席 ?孝于親 ?所當執(zhí)
róng sì suìnéng ràng lídì yú zhǎngyí xiān zhī
融四歲 ?能讓梨 ?弟于長 ?宜先知
shǒu xiào tìcì jiàn wénzhī mǒu shùshí mǒu wén
首孝悌 ?次見聞 ?知某數 ?識某文
yī ér shíshí ér bǎibǎi ér qiānqiān ér wàn
一而十 ?十而百 ?百而千 ?千而萬
sān cái zhětiān dì rénsān guāng zhěrì yuè xīng
三才者 ?天地人 ?三光者 ?日月星
sān gāng zhějūn chén yìfù zǐ qīnfū fù shùn
三綱者 ?君臣義 ?父子親 ?夫婦順
yuē chūn xiàyuē qiū dōngcǐ sì shíyùn bù qióng
曰春夏 ?曰秋冬 ?此四時 ?運不窮
yuē nán běiyuē xī dōngcǐ sì fāngyìng hū zhōng
曰南北 ?曰西東 ?此四方 ?應乎中
yuē shuǐ huǒmù jīn tǔcǐ wǔ hángběn hū shù
曰水火 ?木金土 ?此五行 ?本乎數
shí gān zhějiǎ zhì guǐshí èr zhīzǐ zhì hài
十干者 ?甲至癸 ?十二支 ?子至亥
yuē huáng dàorì suǒ chányuē chì dàodāng zhōng quán
曰黃道 ?日所躔 ?曰赤道 ? 當中權
chì dào xiàwēn nuǎn jíwǒ zhōng huázài dōng běi
赤道下 ?溫暖極 ?我中華 ?在東北
hán yù jūnshuāng lù gǎiyòu gāo yuánzuǒ dà hǎi
寒燠均 ?霜露改 ?右高原 ?左大海
yuē jiāng héyuē huái jìcǐ sì dúshuǐ zhī jì
曰江河 ?曰淮濟 ?此四瀆 ?水之紀
yuē dài huásōng héng héngcǐ wǔ yuèshān zhī míng
曰岱華 ?嵩恒衡 ?此五岳 ?山之名
gǔ jiǔ zhōujīn gǎi zhìchēng xíng shěngsān shí wǔ
古九州 ?今改制 ?稱行省 ?三十五
yuē shì nóngyuē gōng shāngcǐ sì mínguó zhī liáng
曰士農 ?曰工商 ?此四民 ?國之良
yuē rén yìlǐ zhì xìncǐ wǔ chángbù róng wěn
曰仁義 ?禮智信 ?此五常 ?不容紊
dì suǒ shēngyǒu cǎo mùcǐ zhí wùbiàn shuǐ lù
地所生 ?有草木 ?此植物 ?遍水陸
yǒu chóng yúyǒu niǎo shòucǐ dòng wùnéng fēi zǒu
有蟲魚 ?有鳥獸 ?此動物 ?能飛走
dào liáng shūmài shǔ jìcǐ liù gǔrén suǒ shí
稻梁菽 ?麥黍稷 ?此六谷 ?人所食
mǎ niú yángjī quǎn shǐcǐ liù chùrén suǒ sì
馬牛羊 ?雞犬豕 ?此六畜 ?人所飼
yuē xǐ nùyuē āi jùài wù yùqī qíng jù
曰喜怒 ?曰哀懼 ?愛惡欲 ?七情俱
qīng chì huángjí hēi báicǐ wǔ sèmù suǒ shí
青赤黃 ?及黑白 ?此五色 ?目所識
suān kǔ gānjí xīn xiáncǐ wǔ wèikǒu suǒ hán
酸苦甘 ?及辛咸 ?此五味 ?口所含
shān jiāo xiāngjí xīng xiǔcǐ wǔ xiùbí suǒ xiù
膻焦香 ?及腥朽 ?此五臭 ?鼻所嗅
páo tǔ gémù shí jīnyǔ sī zhúnǎi bā yīn
匏土革 ? 木石金 ? 與絲竹 ? 乃八音
yuē píng shǎngyuē qù rùcǐ sì shēngyí tiáo xié
曰平上 ?曰去入 ?此四聲 ?宜調協(xié)
gāo zēng zǔfù ér shēnshēn ér zǐzǐ ér sūn
高曾祖 ?父而身 ?身而子 ?子而孫
zì zǐ sūnzhì xuán zēngnǎi jiǔ zúrén zhī lún
自子孫 ?至玄曾 ?乃九族 ?人之倫
fù zǐ ēnfū fù cóngxiōng zé yǒudì zé gōng
父子恩 ?夫婦從 ?兄則友 ?弟則恭
zhǎng yòu xùyǒu yǔ péngjūn zé jìngchén zé zhōng
長幼序 ?友與朋 ?君則敬 ?臣則忠
cǐ shí yìrén suǒ tóngng shī xùwù wéi bèi
此十義 ?人所同 ?當師敘 ?勿違背
zhǎn qí shuāidà xiǎo gōngzhì sī máwǔ fù zhōng
斬齊衰 ?大小功 ?至緦麻 ?五服終
lǐ yuè shèyù shū shùgǔ liù yìjīn bù jù
禮樂射 ?御書數 ?古六藝 ?今不具
wéi shū xuérén gòng zūnjì shí zìjiǎng shuō wén
惟書學 ?人共遵 ?既識字 ?講說文
yǒu gǔ wéndà xiǎo zhuànlì cǎo jìbù kě luàn
有古文 ? 大小篆 ?隸草繼 ?不可亂
ruò guǎng xuéjù qí fándàn lüè shuōnéng zhī yuán
若廣學 ?懼其繁 ?但略說 ?能知原
fán xùn méngxū jiǎng jiūxiáng xùn gǔmíng jù dòu
凡訓蒙 ?須講究 ?詳訓詁 ?明句讀
wéi xué zhěbì yǒu chūxiǎo xué zhōngzhì sì shū
為學者 ?必有初 ?小學終 ?至四書
lún yǔ zhěèr shí piānqún dì zǐjì shàn yán
論語者 ?二十篇 ?群弟子 ? 記善言
mèng zǐ zhěqī piān zhǐjiǎng dào déshuō rén yì
孟子者 ?七篇止 ?講道德 ?說仁義
zuò zhōng yōngnǎi kǒng jízhōng bù piānyōng bù yì
作中庸 ?子思筆 ?中不偏 ?庸不易
zuò dà xuénǎi zēng zǐzì xiū qízhì píng zhì
作大學 ?乃曾子 ?自修齊 ?至平治
zhōng shū shúxiào jīng tōngrú liù jīngshǐ kě dú
孝經通 ?四書熟 ?如六經 ?始可讀
shī shū yìlǐ chūn qiūhào liù jīngdāng jiǎng qiú
詩書易 ?禮春秋 ?號六經 ?當講求
yǒu lián shānyǒu guī cángyǒu zhōu yìsān yì xiáng
有連山 ?有歸藏 ?有周易 ?三易詳
yǒu diǎn móyǒu xùn gàoyǒu shì mìngshū zhī ào
有典謨 ?有訓誥 ?有誓命 ?書之奧
wǒ zhōu gōngzuò zhōu lǐzhù liù guāncún zhì tǐ
我周公 ?作周禮 ?著六官 ?存治體
dà xiǎo dàizhù lǐ jìshù shèng yánlǐ yuè bèi
大小戴 ?注禮記 ?述圣言 ?禮樂備
yǒu guó fēngyǒu yǎ sònghào sì shīdāng fěng yǒng
曰國風 ?曰雅頌 ?號四詩 ?當諷詠
shī jì wángchūn qiū zuòyù bāo biǎnbié shàn è
詩既亡 ?春秋作 ?寓褒貶 ?別善惡
sān zhuàn zhěyǒu gōng yángyǒu zuǒ shìyǒu gǔ liáng
三傳者 ?有公羊 ?有左氏 ?有谷梁
ěr yǎ zhěshàn biàn yánqiú jīng xùncǐ mò xiān
爾雅者 ?善辨言 ?求經訓 ?此莫先
gǔ shèng zhùxiān xián zhuànzhù shū bèishí sān jīng
古圣著 ?先賢傳 ?注疏備 ?十三經
zuǒ zhuàn wàiyǒu guó yǔhé qún jīngshù shí wǔ
左傳外 ? 有國語 ? 合群經 ? 數十五
jīng jì míngfāng dú zǐcuō qí yàojì qí shì
經既明 ?方讀子 ? 撮其要 ? 記其事
wǔ zǐ zhěyǒu xún yángwén zhōng zǐjí lǎo zhuāng
五子者 ? 有荀揚 ? 文中子 ? 及老莊
jīng zǐ tōngdú zhū shǐkǎo shì xìzhī zhōng shǐ
經子通 ? 讀諸史 ? 考世系 ? 知終始
zì xī nóngzhì huáng dìhào sān huángzài shàng shì
自羲農 ? 至黃帝 ? 號三皇 ? 在上世
táng yǒu yúhào èr dìxiāng yī xùnchēng shèng shì
唐有虞 ? 號二帝 ? 相揖遜 ? 稱盛世
xià yǒu yǔshāng yǒu tāngzhōu wén wǔchēng sān wáng
夏有禹 ?商有湯 ? 周文武 ? 稱三王
xià chuán zǐjiā tiān xiàsì bǎi zǎiqiān xià shè
夏傳子 ? 家天下 ? 四百載 ? 遷夏社
tāng fá xiàguó hào shāngliù bǎi zǎizhì zhòu wáng
湯伐夏 ?國號商 ? 六百載 ? 至紂亡
zhōu wǔ wángshǐ zhū zhòubā bǎi zǎizuì cháng jiǔ
周武王 ? 始誅紂 ? 八百載 ? 最長久
zhōu gòng héshǐ jì niánlì xuān yōusuì dōng qiān
周共和 ? 始紀年 ? 歷宣幽 ? 遂東遷
zhōu dào shuāiwáng gāng zhuìchěng gān gēshàng yóu shuì
周道衰 ? 王綱墜 ? 逞干戈 ? 尚游說
shǐ chūn qiūzhōng zhàn guówǔ bà qiángqī xióng chū
始春秋 ? 終戰(zhàn)國 ? 五霸強 ? 七雄出
yíng qín shìshǐ jiān bìngchuán èr shìchǔ hàn zhēng
嬴秦氏 ? 始兼并 ? 傳二世 ? 楚漢爭
gāo zǔ xīnghàn yè jiànzhì xiào píngwáng mǎng cuàn
高祖興 ? 漢業(yè)建 ? 至孝平 ?王莽篡
guāng wǔ xīngwéi dōng hànsì bǎi niánzhōng yú xiàn
光武興 ? 為東漢 ? 四百年 ? 終于獻
wèi shǔ wúzhēng hàn dǐnghào sān guóqì liǎng jìn
魏蜀吳 ? 爭漢鼎 ? 號三國 ? 迄兩晉
sòng qí jìliáng chén chéngwéi nán cháodū jīn líng
宋齊繼 ? 梁陳承 ? 為南朝 ? 都金陵
běi yuán wèifēn dōng xīyǔ wén zhōuxīng gāo qí
北元魏 ? 分東西 ? 宇文周 ? 興高齊
dài zhì suíyī tǔ yǔbù zài chuánshī tǒng xù
迨至隋 ? 一土宇 ? ?不再傳 ? ?失統(tǒng)緒
táng gāo zǔqǐ yì shīchú suí luànchuàng guó jī
唐高祖 ? 起義師 ? 除隋亂 ? 創(chuàng)國基
èr shí chuánsān bǎi zǎiliáng miè zhīguó nǎi gǎi
二十傳 ? 三百載 ? 梁滅之 ? 國乃改
liáng táng jìnjí hàn zhōuchēng wǔ dàijiē yǒu yóu
梁唐晉 ? 及漢周 ? 稱五代 ? 皆有由
zhào sòng xīngshòu zhōu shànshí bā chuánnán běi hùn
趙宋興 ? 受周禪 ? 十八傳 ? ?南北混
liáo yǔ jīnjiē chēng dìyuán miè jīnjué sòng shì
遼與金 ? 皆稱帝 ? ?元滅金 ? 絕宋世
yú tú guǎngchāo qián dàijiǔ shí niánguó zuò fèi
輿圖廣 ? 超前代 ? 九十年 ? 國祚廢
dài chéng zǔqiān yān jīngshí liù shìzhì chóng zhēn
迨成祖 ? ?遷燕京 ? 十六世 ? 至崇禎
quán yān sìkòu rú línlǐ chuǎng chūshén qì fén
權閹肆 ? 寇如林 ? 李闖出 ? 神器焚
qīng shì zǔyīng jǐng mìngjìng sì fāngkè dà dìng
清世祖 ? 膺景命 ? 靖四方 ? 克大定
yóu kāng yōnglì qián jiāmín ān fùzhì jì kuā
由康雍 ? 歷乾嘉 ? 民安富 ? 治績夸
dào xián jiānbiàn luàn qǐshǐ yīng fǎrǎo dū bǐ
道咸間 ?變亂起 ? 始英法 ?擾都鄙
tóng guāng hòuxuān tǒng ruòchuán jiǔ dìmǎn qīng mò
同光后 ?宣統(tǒng)弱 ?傳九帝 ?滿清歿
gé mìng xīngfèi dì zhìlì xiàn fǎjiàn mín guó
革命興 ?廢帝制 ? 立憲法 ? 建民國
gǔ jīn shǐquán zài zīzǎi zhì luànzhī xīng shuāi
古今史 ? 全在茲 ? 載治亂 ? 知興衰
shǐ suī fándú yǒu cìshǐ jì yīhàn shū èr
史雖繁 ?讀有次 ? 史記一 ? 漢書二
hòu hàn sānguó zhì sìjiān zhèng jīngcān tōng jiàn
后漢三 ? 國志四 ? 兼證經 ? 參通鑒
dú shǐ zhěkǎo shí lùtōng gǔ jīnruò qīn mù
讀史者 ? 考實錄 ? 通古今 ?若親目
kǒu ér sòngxīn ér wéizhāo yú sīxī yú sī
口而誦 ?心而惟 ? 朝于斯 ? 夕于斯
xī zhòng níshī xiàng tuógǔ shèng xiánshàng qín xué
昔仲尼 ? 師項橐 ? 古圣賢 ? 尚勤學
zhào zhōng lìngdú lǔ lùnbǐ jì shìxué qiě qín
趙中令 ? 讀魯論 ? 彼既仕 ? 學且勤
pī pú biānxuē zhú jiǎnbǐ wú shūqiě zhī miǎn
披蒲編 ? 削竹簡 ? 彼無書 ? 且知勉
tóu xuán liángzhuī cì gǔbǐ bù jiàozì qín kǔ
頭懸梁 ? 錐刺股 ? 彼不教 ? 自勤苦
rú náng yíngrú yìng xuějiā suī pínxué bù chuò
如囊螢 ? 如映雪 ? 家雖貧 ? 學不輟
rú fù xīnrú guà jiǎoshēn suī láoyóu kǔ zhuó
如負薪 ? 如掛角 ? 身雖勞 ? 猶苦卓
sū lǎo quánèr shí qīshǐ fā fèndú shū jí
蘇老泉 ? 二十七 ? 始發(fā)憤 ? 讀書籍
bǐ jì lǎoyóu huǐ chíěr xiǎo shēngyí zǎo sī
彼既老 ? 猶悔遲 ? 爾小生 ? 宜早思
ruò liáng hàobā shí èrduì dà tíngkuí duō shì
若梁灝 ? 八十二 ? 對大廷 ? 魁多士
bǐ jì chéngzhòng chēng yìěr xiǎo shēngyí lì zhì
彼既成 ? 眾稱異 ? 爾小生 ? 宜立志
yíng bā suìnéng yǒng shīmì qī suìnéng fù qí
瑩八歲 ? ?能詠詩 ? 泌七歲 ? 能賦棋
bǐ yǐng wùrén chēng qíěr yòu xuédāng xiào zhī
彼穎悟 ?人稱奇 ? 爾幼學 ? 當效之
cài wén jīnéng biàn qínxiè dào yùnnéng yǒng yín
蔡文姬 ? 能辯琴 ? 謝道韞 ? 能詠吟
bǐ nǚ zǐqiě cōng mǐněr nán zǐdāng zì jǐng
彼女子 ? 且聰敏 ? 爾男子 ? 當自警
táng liú yànfāng qī suìjǔ shén tóngzuò zhèng zì
唐劉晏 ? 方七歲 ? 舉神童 ? 作正字
bǐ suī yòushēn yǐ shìyǒu wéi zhěyì ruò shì
彼雖幼 ?身已仕 ?有為者 ? 亦若是
quǎn shǒu yèjī sī chéngǒu bù xuéhé wéi rén
犬守夜 ? 雞司晨 ? 茍不學 ? 曷為人
cán tǔ sīfēng niàng mìrén bù xuébù rú wù
蠶吐絲 ? 蜂釀蜜 ? 人不學 ? 不如物
yòu xí yèzhuàng zhì shēnshàng kuāng guóxià lì mín
幼習業(yè) ? 壯致身 ? 上匡國 ? 下利民
yáng míng shēngxiǎn fù mǔguāng yú qiányù yú hòu
揚名聲 ? 顯父母 ? 光于前 ? 裕于后
rén yí zǐjīn mǎn yíngwǒ jiào zǐwéi yī jīng
人遺子 ? 金滿贏 ? 我教子 ? 唯一經
qín yǒu gōngxì wú yìjiè zhī zāiyí miǎn lì
勤有功 ? 戲無益 ? 戒之哉 ? 宜勉力